We zien dat meer van hetzelfde niet meer werkt, ook niet wanneer dat nog slimmer gebeurt. We zien betrokken organisaties bewust op zoek gaan naar het spelen van een ander 'spel'.

Duurzaamheid heeft veel aandacht. Al zeker 10 jaar. Er zijn veel ontwikkelingen. Veel plannen en beleid. Veel positieve initiatieven en hoge scores op duurzaamheidindexen als de invloedrijke Dow Jones Sustainability index.
Kijkend naar de natuur, oprakende grondstoffen en maatschappelijke vraagstukken dringt de vraag zich op of het genoeg is. Vele initiatiefnemers, ondernemers, financiers geloven dat het anders moet  én kan. Deze voorlopers verleggen de grenzen van het spel zonder precies te weten wat werkt en wat niet werkt en hoe dat kan naast en in samenwerking met de 'oude' economie. Zij zijn in hoge mate gericht op het experiment.

Nieuwe economie en het gaan spelen van een ander spel, kenmerken zich door1

  • Andere waarden; naast efficiëntie, kwaliteit, flexibiliteit en innovatie speelt verantwoordelijkheid nu ook een rol.
  • Andere complexiteit; van een enkelvoudig perspectief, zoals efficiency, moeten we over naar meervoudige perspectieven; dat geeft een nieuwe complexiteit.
  • Andere relaties; spelers met uiteenlopende belangen bevinden zich in elkaar gezelschap waar dit voorheen tot verbazing zou hebben geleid.
  • Andere vanzelfsprekendheden; nu bestaande afspraken onder invloed van maatschappelijk kritiek zijn afgeschaft zoeken mensen naar nieuwe netwerken met nieuwe omgangsvormen, regels, normen en posities.
  • Andere manieren van sturing; ook in het denken over sturen van verandering ontstaat verandering als reactie op beperkingen van hiërarchische op instrumentele rede gestoelde wijze van sturen.

Wat maakt het andere spel succesvol? Wij zien de volgende factoren het onderscheid maken: 

Het benutten van verschil; waar nu de focus nog vaak ligt op efficiëntie, het standaardiseren om zo te komen tot kostenvoordeel, wordt het succesvol spelen van een ander spel bepaald door het benutten van verschil.

Uitgaan van betekenisgeving; mensen gaan veelal uit van een volgtijdelijke relatie tussen denken en doen. In de praktijk blijken grote verschillen te bestaan tussen denken en doen. Het uitgaan van betekenis die vaak pas achteraf aan ervaringen en handelingen wordt toegekend, creëert ruimte voor anders kijken en nieuwe mogelijkheden.

Verandering te zien als een continue iets; van afstand bestaat vaak een beeld waarin stabiliteit en schoksgewijze verandering elkaar afwisselen. Van dichtbij blijkt het meer een beeld van continue verandering. Het andere spel vraagt een doorgaand proces van aanpassingen aan en experimenten met dagelijkse gebeurtenissen, uitzonderingen, kansen en onvoorziene ontwikkelingen.

Leiderschap als participeren; van centraal sturen naar participeren in netwerken, ketens en activiteiten. Participeren niet als gericht op besluitvorming en consensus maar juist gericht op deelname aan het innovatieproces.

Deze factoren zijn intrinsiek verweven in de trajecten die we doen en de concepten die we ontwikkelen en realiseren. 

 

1 Vitale verschillen over publiek leiderschap en maatschappelijke innovatie, C.J.A.M. Termeer, december 2006.